Trang chủ

Chuyên đề: Trà Nhật Bản - ĐẠO

Trà – thường thức

Trà – thường thức

I. Dẫn nhập

Người Việt chúng ta thường hay nói: “Trà dư, tửu hậu” nghĩa là người ta uống trà khi rảnh rổi và uống rượu sau bửa ăn. Trà ở đây được nói đến là thưởng thức trà, thuật ngữ thiền gọi là Thiền trà, Thiền trà du nhập vào Nhật Bản được canh cải biến thành “Trà đạo”. Người Việt chúng ta rất nhiều người uống trà với những cung cách đặc biệt, tuy nó không có quy cách nhất định, không phải là Thiền trà, không phải là Trà đạo nhưng thưởng thức nó từ tiếng nước sôi cho đến khi uống trà là cả một nghệ thuật. Cho nên tìm hiểu về Trà, cách pha, uống Trà tưởng cũng là điều cần thiết.

II. Nguồn gốc của Trà

Người ta đã bỏ công ra tìm hiểu về nguồn gốc của Trà, theo truyền thuyết của Trung Hoa thì vua Thần Nông (2700ÂL) trong dịp tuần du đã khám phá ra công hiệu của Trà, người đã truyền dạy dân Trung Hoa dùng Trà từ đó, theo sử sách thì Trà dược dung như vật cúng tế vào đời nhà Tây Chu (1027-771ÂL), dùng như vật để ... Xem toàn văn

Ý nghĩa đích thực của Trà Đạo trong Văn hóa Nhật Bản

Ý nghĩa đích thực của Trà Đạo trong Văn hóa Nhật Bản

Hiện nay, hầu như đa số người Việt đều hiểu đơn giản “Trà đạo Nhật Bản” là cách uống trà truyền thống của người Nhật. Nhiều tư liệu về văn hoá Nhật Bản, do các tác giả không phải người Nhật biên soạn, hầu như cũng giới thiệu Trà đạo Nhật Bản là cách uống trà truyền thống của người Nhật. Vì hiểu chưa chính xác về Trà đạo Nhật Bản nên nhiều người vẫn lẫn lộn giữa Trà đạo Nhật Bản và việc thưởng thức trà của người Nhật, dẫn đến việc có những so sánh và kết luận không chính xác việc uống trà cũng như nghệ thuật thưởng thức trà giữa Nhật Bản các nước khác.

Cho đến nay có rất nhiều nhà nghiên cứu ở Nhật Bản cũng như các nước khác nghiên cứu về Trà đạo Nhật Bản, nhưng hầu hết đều dừng ở mức độ mô tả về trình tự, về chất liệu, hình dạng của dụng cụ pha và uống, về kiến trúc và nội thất của phòng trà …

Cũng có những nhà nghiên cứu đưa ra các kết luận về bản chất tâm thức của Trà đạo Nhật Bản, nhưng các ... Xem toàn văn

Trà khí Nhật Bản

Trà khí Nhật Bản

Maccha (まっちゃ): Người ta hái những lá trà non đem đi rửa sạch, phơi ráo nước và xay nhuyễn thành bột. Vì thế trà có màu xanh tươi và độ ẩm nhất định chứ không khô như các loại trà lá. Khi uống, bột trà được đánh tan với nưới sôi.

Diệp trà: trà nguyên lá, pha trong ấm, lấy tinh chất, bỏ xác. Thường sử dụng loại trà cho nước màu vàng tươi hay màu xanh nhẹ.

Phụ liệu: ngoài nguyên liệu chính là trà bột hay trà lá, người pha chế còn cho thêm một số thảo dược, các loại củ quả phơi khô, đậu để làm tăng thêm hương vị cho chén trà, hay quan trọng hơn là mang tính trị liệu, rất có lợi cho sức khỏe, giúp người bệnh mau hồi phục thể chất lẫn tinh thần.

Nước pha trà: thường là nước suối, nước giếng, nước mưa, hay nước đã qua khâu tinh lọc.

Siêu và Lò đun nước (お釜 & 焜炉): Siêu dùng đun nước sôi để pha trà, thường được làm bằng gang hoặc đồng. Lò thường chế tác bằng Gang, Đồng hoặc đất nung, dùng than để nấu. Ngày nay ... Xem toàn văn

Ấm Tetsubin

Ấm Tetsubin

Tetsubin là một loại ấm bằng gang của Nhật dùng để đun nước pha trà. Theo cách truyền thống, Tetsubin được đun trên lò than củi. Tetsubin thường được thiết kế và trang trí công phu, có dung tích lớn, tạo hình khác lạ. Ấm Tetsubin nhỏ có dung tích khoảng 500ml, những ấm lớn có dung tích lên tới khoảng 5000ml. Cho tới nay, nguồn gốc lịch sử của Tetsubin vẫn chưa được xác định rõ ràng. Có nguồn tin cho rằng nó được phát triển từ các ấm đun nước gọi là Tedorigama đã được sử dụng trong nghi lễ Trà Đạo thời thiền sư Rikyū (1522-1591). Trong thế kỷ XIX, pha trà trở nên phổ biến, cùng với làn sóng đó Tetsubin không còn là một chiếc ấm đun nước đơn thuần nữa mà Tetsubin đã trở thành biểu tượng về trà của nước Nhật. Ngoài ra, còn có một loại ấm Tetsubin nhỏ hơn được tráng me, và có giỏ lọc trong lòng ấm dùng để pha trà được gọi là Kyusu gang hay ấm trà. Tuy nhiên, phần lớn Kyusu được làm bằng gốm.

Lịch sử vẫn chưa thể khẳng định rằng Tetsubin xuất hiện lần đầu tiên ở Nhật Bản, ... Xem toàn văn

Trà cụ trong Trà Đạo

Trà cụ trong Trà Đạo

Trà: tùy theo hệ phái nào mà trà được sử dụng có sự khác biệt.

Maccha (まっちゃ): trà bột (mạt trà). Người ta hái những lá trà non đem đi rửa sạch, phơi ráo nước và xay nhuyễn thành bột. Vì thế trà có màu xanh tươi và độ ẩm nhất định chứ không khô như các loại trà lá. Khi uống, bột trà được đánh tan với nưới sôi.

Trà nguyên lá: chỉ lấy nước tinh chất từ lá trà. Lá trà được phơi khô, pha chế trong bình trà, lấy tinh chất, bỏ xác. Thường sử dụng loại trà cho nước màu vàng tươi hay màu xanh nhẹ.

Phụ liệu: ngoài nguyên liệu chính là trà bột hay trà lá, người pha chế còn cho thêm một số thảo dược, các loại củ quả phơi khô, đậu để làm tăng thêm hương vị cho chén trà, hay quan trọng hơn là mang tính trị liệu, rất có lợi cho sức khỏe, giúp người bệnh mau hồi phục thể chất lẫn tinh thần.

Nước pha trà: thường là nước suối, nước giếng, nước mưa, ... Xem toàn văn

Cách pha và thưởng thức trà Nhật

Cách pha và thưởng thức trà Nhật

1. Giới thiệu

Ðây chỉ là bài viết đơn giản nói về cách thức pha và uống trà xanh của Nhật bản. Mục đích nêu lên những nguyên tắc căn bản, cần thiết cho những người muốn thưởng thức cái ngon, cái đậm đà cuả loại trà độc đáo và rất phổ biến của người Nhật bản. Bài viết không đi sâu vào những dữ kiện, thể thức và dụng cụ khá phức tạp để uống trà có tính cách thưởng thức một nghệ thuật. Mà đôi khi chúng ta thấy trong các những cuộc lễ hội hay trong những cuộc trình diễn dâng trà của các đoàn nhóm phu nhân, nữ sinh viên ở các đoàn thể, trường học chuyên môn về văn hoá .

Bài viết càng không thể nào so sánh, hoà trộn được với những thủ tục rất rườm rà, qúi phái, đạt đến mức tối thượng của nền văn hoá cổ truyền của Nhật bản. Ðó là lẽ dâng trà, trong đó người ta uống một loại trà xanh cao cấp hơn dưới dạng bột. Người uống trà phải biết nhưng thủ tục để tiếp nhận từ người dâng trà, đó là Trà Ðạo  (Sadoo [Chado]). Xem toàn văn

...

Thiên Lợi Hưu & trà đạo

Thiên Lợi Hưu & trà đạo

Khi nói về các hình thức nghệ thuật của Nhật Bản, là một cái gì đó rất thiêng liêng được mọi người, nhất là những người yêu nghệ thuật, biết đến như một pháp môn luyện tâm song song với Hoa đạo, Kiếm đạo, thơ Haiku, v.v… Nghệ thuật Trà đạo được sáng lập bởi ngài Thiên Lợi Hưu (Sen-no-Rikyu, 1521-1591) và tông phái Thiên Gia Lưu, một tổ chức chuyên pha trà và điều khiển lễ nghi Trà đạo nổi danh bậc nhất dưới thời An Thổ Đào Sơn và Đức Xuyên Mạc Phủ (1573-1867). Cũng nên biết rằng, Thiên Lợi Hưu chỉ là người thừa kế và phát huy thành nghệ thuật tinh xảo thôi. Người đầu tiên truyền bá việc uống trà như pháp môn luyện tâm là hai Tổ sư Thiền tông, ngài Vinh Tây [1] và ngài Đạo Nguyên [2]. Ngài Vinh Tây là người đầu tiên đem trà Thiết Quan Âm từ Trung Hoa về Nhật.

Thiên Lợi Hưu đã bỏ công để nghiên cứu về văn hóa, sau theo thọ giáo với các Cao Tăng Thiền tông để nghiên cứu sâu vào giáo lý và nghệ thuật Thiền, rồi ứng dụng và sáng chế ... Xem toàn văn

Trà thất trong Trà Đạo

Trà thất trong Trà Đạo

Trà thất là một căn phòng nhỏ dành riêng cho việc uống trà, nó còn được gọi là “nhà không”.

Đó là một căn nhà mỏng manh với một mái tranh đơn sơ ẩn sau một khu vườn. Cảnh sắc trong vườn không loè loẹt mà chỉ có màu nhạt, gợi lên sự tĩnh lặng.

Trong khu vườn nhỏ có thể bố trí một vài nét chấm phá để tạo nên một ấn tượng về một miền thung lũng hay cảnh núi non cô tịch, thanh bình.

Nó như một bức tranh thủy mặc gợi lên bầu không khí mà Kobiri Emshiu đã tả:

Một chòm cây mùa hạ,

một nét biển xa,

một vừng trăng chiếu mờ nhạt.

Trên con đường dẫn đến trà thất, có một tảng đá lớn, mặt tảng đá được khoét thành một cái chén đựng đầy nước từ một cành tre rót xuống. Ở đây người ta “rửa tay” trước khi vào ngôi nhà nằm ở cuối con đường, chỗ tịch liêu nhất:

Tôi nhìn ra,

không có hoa,

cũng không có lá.

Trên bờ biển,

một chòi tranh đứng trơ trọi,

trong ánh nắng nhạt chiều thu.

Ngôi nhà uống trà làm bằng ... Xem toàn văn

Đóng

Menu

Danh mục

Chuyên đề