Trang chủ

Trà Thư

Trà – thường thức

Trà – thường thức

I. Dẫn nhập

Người Việt chúng ta thường hay nói: “Trà dư, tửu hậu” nghĩa là người ta uống trà khi rảnh rổi và uống rượu sau bửa ăn. Trà ở đây được nói đến là thưởng thức trà, thuật ngữ thiền gọi là Thiền trà, Thiền trà du nhập vào Nhật Bản được canh cải biến thành “Trà đạo”. Người Việt chúng ta rất nhiều người uống trà với những cung cách đặc biệt, tuy nó không có quy cách nhất định, không phải là Thiền trà, không phải là Trà đạo nhưng thưởng thức nó từ tiếng nước sôi cho đến khi uống trà là cả một nghệ thuật. Cho nên tìm hiểu về Trà, cách pha, uống Trà tưởng cũng là điều cần thiết.

II. Nguồn gốc của Trà

Người ta đã bỏ công ra tìm hiểu về nguồn gốc của Trà, theo truyền thuyết của Trung Hoa thì vua Thần Nông (2700ÂL) trong dịp tuần du đã khám phá ra công hiệu của Trà, người đã truyền dạy dân Trung Hoa dùng Trà từ đó, theo sử sách thì Trà dược dung như vật cúng tế vào đời nhà Tây Chu (1027-771ÂL), dùng như vật để ... Xem toàn văn

Ý nghĩa đích thực của Trà Đạo trong Văn hóa Nhật Bản

Ý nghĩa đích thực của Trà Đạo trong Văn hóa Nhật Bản

Hiện nay, hầu như đa số người Việt đều hiểu đơn giản “Trà đạo Nhật Bản” là cách uống trà truyền thống của người Nhật. Nhiều tư liệu về văn hoá Nhật Bản, do các tác giả không phải người Nhật biên soạn, hầu như cũng giới thiệu Trà đạo Nhật Bản là cách uống trà truyền thống của người Nhật. Vì hiểu chưa chính xác về Trà đạo Nhật Bản nên nhiều người vẫn lẫn lộn giữa Trà đạo Nhật Bản và việc thưởng thức trà của người Nhật, dẫn đến việc có những so sánh và kết luận không chính xác việc uống trà cũng như nghệ thuật thưởng thức trà giữa Nhật Bản các nước khác.

Cho đến nay có rất nhiều nhà nghiên cứu ở Nhật Bản cũng như các nước khác nghiên cứu về Trà đạo Nhật Bản, nhưng hầu hết đều dừng ở mức độ mô tả về trình tự, về chất liệu, hình dạng của dụng cụ pha và uống, về kiến trúc và nội thất của phòng trà …

Cũng có những nhà nghiên cứu đưa ra các kết luận về bản chất tâm thức của Trà đạo Nhật Bản, nhưng các ... Xem toàn văn

Hồ nghệ thái đẩu Cố Cảnh Châu

Hồ nghệ thái đẩu Cố Cảnh Châu

Cố Cảnh Châu [顾景舟] (1915 – 1996) nguyên danh là Cảnh Châu [景洲]. Biệt danh là Man Hy, Sấu Bình, Vũ Lăng Dật Nhân, Kinh Nam Sơn tiều. Tự hiệu là Hồ Sấu, Lão Bình. Ông là danh nghệ Tử Sa Nghi Hưng, hội viên Hiệp hội Mỹ thuật gia Trung Quốc, Đại sư công nghệ mỹ thuật Trung Quốc. Năm 18 tuổi, ông bái danh sư học nghề. Sau những năm 30, ông tới Thượng Hải chế ấm phỏng cổ. Năm 1954, ông vào làm việc tại Hợp tác xã nghề gốm Thục Sơn Nghi Hưng. Năm 1956, ông được chính quyền tỉnh Giang Tô cử làm người chỉ đạo kỹ thuật, hướng dẫn các nghệ nhân như: Từ Hán Đường, Cao Hải Dần, Lý Xương Hồng, Thẩm Cự Hoa, Thúc Phụng Anh, Ngô Tường,.. Ông 3 lần tham gia Đại hội đại biểu Công nghệ Mỹ thuật toàn quốc, là nhân vật có tầm ảnh hưởng rất lớn ở Hồng Kông, Ma Cao, Đài Loan, các nước Đông Nam Á, được các nhân sỹ trong và ngoài nước vinh danh ông là “Hồ nghệ thái đẩu”. Tác phẩm của ông được chọn trưng bày trong viện bảo tàng, viện ... Xem toàn văn

Trà Tầu và Ấm Nghi Hưng

Trà Tầu và Ấm Nghi Hưng

Lời mở đầu

Uống trà tàu vốn dĩ phổ thông thời trước, đến nay đã trở thành hiếm hoi trong xã hội Việt Nam. Thanh niên ngày nay chỉ mường tượng được cái hình ảnh đó qua những truyện ngắn của Nguyễn Tuân trong Vang bóng một thời (Những chiếc ấm đất, Chén trà trong sương sớm). Sách vở viết về trà lại càng ít ỏi. Tại Việt Nam ngày trước, ngoài cuốn Vang Bóng một thời chỉ lác đác vài ba cuốn khác. Trà đạo kiểu Nhật thì có bản dịch cuốn Trà Thư (The Book of Tea) của Okakura Kakuzo của Bảo Sơn. Một tiểu thuyết cũng viết nhiều về thú uống trà là cuốn Trà Thất của Minh Đức Hoài Trinh.

Ở hải ngoại, cuốn Trà Kinh của Vũ Thế Ngọc là một biên khảo tương đối công phu. Ngoài ra, thỉnh thoảng có một đoản thiên nghiên cứu về trà Tầu hay ấm trà đăng rải rác trong tạp chí. Mới đây tôi được đọc một bài của Phan Quốc Sơn về ấm Nghi Hưng rất thú vị.

Trong tác phẩm Sống Đẹp Lâm Ngữ Đường cho rằng uống trà là một trong những phát ... Xem toàn văn

Mùa Xuân nói chuyện trà

Mùa Xuân nói chuyện trà

Theo truyền thuyết hơn 6000 năm, vua Shin Nung (Thần Nông) tình cờ khám phá trà thơm ngon, có thể chửa bệnh. Huyền thoại về trà Bodhidharma (Bồ đề đạt ma) người Ấn Ðộ lúc ngồi thiền hay buồn ngủ, ngài giận cắt mí mắt ném xuống đất và từ chổ đó mọc lên cây trà. Chuyện hoang đường này cho rằng trà giúp sự thức tỉnh một sức mạnh của tâm linh.

Theo tài liệu từ đời nhà Tần 221 (TCN) biết dùng trà như một dược liệu, chưa được phổ biến sâu rộng trong dân gian. Thời nhà Đường Tang Dynastie (618-907). Trà được uống trong các tu viện, lần đầu tiên ở tu viện Yang Ling trên núi Tai Shan, uống trà làm đầu óc tỉnh táo, dễ tập trung hơn, từ đó thuật uống trà phát triển trong giới Thiền tông khắp Trung Hoa. Tác phẩm đầu tiên viết về trà „Cha Ching/茶經/Trà Kinh“ của Lu Yu /陸羽(728-804) tên thật Tsing Ling Zhe sinh ở Hubei/ Hồ Bắc, Trung Hoa. Ông mồ côi từ thuở nhỏ được Thiền sư Zek Shin nuôi dạy, Lu Yu có dịp học nghệ thuật pha trà từ vị cha nuôi ngay ... Xem toàn văn

TRÀ biểu tượng của Văn hóa giao tiếp Phương Đông

TRÀ biểu tượng của Văn hóa giao tiếp Phương Đông

Từ apelsin (quả cam) trong tiếng Nga bắt nguồn từ tiếng Hà Lan appelsien (quả táo tàu). Các dân tộc khác nhau ở châu Âu cũng gọi là quả táo tàu (tiếng Đức: Chinaapfal. Tiếng Pháp: Pomme de chine). Điều đó cũng dễ hiểu, bởi cây cam được Bồ Đào Nha đem về châu Âu vào năm 1548 từ Trung Quốc, Philíp Bỉnh, một tín đồ Thiên chúa giáo người Việt Nam, năm 1976 đến Bồ Đào Nha và sống ở đó hơn 35 năm, đã để lại những dòng hồi ký rất thú vị, lấy tên là “sách số sang chép các việc”, có ghi: “Cam thì giống bởi nước Đại Minh (Trung Quốc) mà đem về, song phương Tây để blồng (trồng) thì hoa ra lắm vì chém ngành mà cắm xuống đất liền mọc rễ tức thì, cũng chẳng có sâu đục cây như cam nước ta”.

Lịch sử giao lưu giữa văn hóa châu Âu với văn hóa của các dân tộc vùng Viễn Đông chứng tỏ rằng, ở châu Âu những thế kỷ trước không những đã nắm vững rất sớm cách trồng trọt những loại cây ăn quả mới, chưa từng thấy, đem về ... Xem toàn văn

Lễ “cúng cây chè tổ” ở Suối Giàng [28/9/2013]

Lễ “cúng cây chè tổ” ở Suối Giàng [28/9/2013]

Vào ngày 28/9/2013 tôi đã có dịp tham dự lễ “cúng cây chè tổ” ở Suối Giàng, đây là dịp tôi đã đợi để có thể tìm hiểu chi tiết về lễ cúng này, nhằm giải đáp một số thắc mắc đã hiển hiện trong đầu tôi bấy lâu nay, những thắc mắc đó là: Có thực người Mông trên Suối Giàng có tục “cúng cây chè tổ”?; lễ cúng được thực hiện vào dịp nào và diễn ra như thế nào?.

Để chuẩn bị lễ cúng, chủ lễ mời ông Giàng A Lừ là thầy cúng nay đã 82 tuổi để hành lễ “cúng cây chè tổ”, trong lúc chờ đợi diễn ra lễ cúng tôi có dịp hỏi chuyện ông.

– Hỏi: Ông có còn nhớ tục “cúng cây chè tổ” diễn ra lần đầu tiên khi nào và ai là người cúng đầu tiên?

– Đáp: Tôi là người cúng đầu tiên, năm 2000 vào lễ hội Văn hóa ba huyện miền Tây-Yên Bái. Tôi chỉ cúng khi được yêu cầu để quay phim-quảng cáo thôi.

– Hỏi: “Cây chè tổ” hiện tại đã là cây to nhất Suối Giàng hay chưa?, tại sao lại lựa chọn cây ... Xem toàn văn

Thiên Lợi Hưu & trà đạo

Thiên Lợi Hưu & trà đạo

Khi nói về các hình thức nghệ thuật của Nhật Bản, là một cái gì đó rất thiêng liêng được mọi người, nhất là những người yêu nghệ thuật, biết đến như một pháp môn luyện tâm song song với Hoa đạo, Kiếm đạo, thơ Haiku, v.v… Nghệ thuật Trà đạo được sáng lập bởi ngài Thiên Lợi Hưu (Sen-no-Rikyu, 1521-1591) và tông phái Thiên Gia Lưu, một tổ chức chuyên pha trà và điều khiển lễ nghi Trà đạo nổi danh bậc nhất dưới thời An Thổ Đào Sơn và Đức Xuyên Mạc Phủ (1573-1867). Cũng nên biết rằng, Thiên Lợi Hưu chỉ là người thừa kế và phát huy thành nghệ thuật tinh xảo thôi. Người đầu tiên truyền bá việc uống trà như pháp môn luyện tâm là hai Tổ sư Thiền tông, ngài Vinh Tây [1] và ngài Đạo Nguyên [2]. Ngài Vinh Tây là người đầu tiên đem trà Thiết Quan Âm từ Trung Hoa về Nhật.

Thiên Lợi Hưu đã bỏ công để nghiên cứu về văn hóa, sau theo thọ giáo với các Cao Tăng Thiền tông để nghiên cứu sâu vào giáo lý và nghệ thuật Thiền, rồi ứng dụng và sáng chế ... Xem toàn văn

Đóng

Menu

Danh mục

Chuyên đề