Trang chủ

Văn hóa thưởng trà của người Hà Nội

Văn hóa thưởng trà của người Hà Nội

B – Văn hóa thưởng trà của người Hà Nội nay

Sau năm 1975 đất nước hoàn toàn giải phóng, nhân dân cả nước nô nức khôi phục nền kinh tế. Người Hà Nội xây dựng lại thủ đô tươi đẹp và văn minh. Những thú chơi tao nhã giờ lại có thời gian và cơ hội phục hồi, phát triển. Nét đẹp văn hóa thưởng trà của người Hà Nội vẫn tồn tại, vẫn ăn sâu bám rễ vào tâm thức như một sợi dây vô hình nối liền quá khứ hào hoa và hiện tại tươi sáng.

Trong quá trình đổi mới, hội nhập và mở cửa nền kinh tế đã đặt đất nước trước không ít những khó khăn và thách thức. Hà Nội là nơi phải nỗ lực nhiều nhất vì đây là điểm đi tiên phong, là trung tâm kinh tế – chính trị – văn hóa của quốc gia. Lúc này mọi mặt của đời sống đã thay đổi đi rất nhiều so với những năm tháng chiến tranh. Quá trình mở cửa và hội nhập đòi hỏi phải giao lưu hợp tác với nhiều quốc gia trên thế giới. Một yêu cầu đặt ra cho đất nước là vừa phải đảm bảo tiếp thu có chọn lọc những nét đẹp, tinh hoa văn hóa của những nền văn hóa khác, nhưng không quên nhiệm vụ bảo lưu những giá trị văn hóa dân tộc để xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc.

Văn hóa thưởng trà cũng như những hoạt động khác trong đời sống theo dòng vận động của thời gian và nhịp sống hiện đại đã có những thay đổi tất yếu. Nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội ngày nay là sự pha trộn của nhiều phong cách khác nhau. Điều này đã làm cho diện mạo văn hóa trà Hà Nội thay da đổi thịt đi rất nhiều. Không chỉ còn là cách thưởng trà tại gia trịnh trọng như xưa, không chỉ bó hẹp đối tượng thưởng thức là những người “sang” và “nhàn” nữa. Mà hiện nay, văn hóa thưởng trà của người Hà Nội là sự tổng hợp của nhiều phong cách trà khác nhau từ văn hóa trà châu Âu, đến những quán trà mang đậm phong cách trà Trung Hoa, hay những quán trà mang phong cách rất Việt,…

Thông qua quá trình khảo sát trên địa bàn thủ đô Hà Nội hiện nay chúng tôi nhận thấy mật độ quán trà ngày càng nhiều với rất nhiều phong cách khác nhau. Đây là cơ hội cho sự phát triển của văn hóa trà Hà Nội. Bên cạnh những thức trà mới xuất hiện trên thị trường thì những thức trà truyền thống cũng rất được các chủ quán trà lưu ý đến. Tuy nhiên phong cách thưởng trà của người Hà Nội hiện nay đã dần thay đổi, đó là sự đan xen và xuất hiện của ngày càng nhiều các quán trà mang phong cách ngoại nhập. Sự xuất hiện của các quán trà này đồng nghĩa với việc khiến cho nhiều người chưa có những hiểu biết nhất định về văn hóa trà Việt lại ngộ nhận rằng đó là phong cách trà Việt. Chúng tôi có thể điểm qua một số quán trà trên địa bàn Hà Nội mang những phong cách trà ngoại nhập như sau:

Ly trà Lipton sau khi được pha chế

Ly trà Lipton sau khi được pha chế

Phong cách trà Châu Âu: Đó là hình ảnh những quán cà phê, quán trà với những biển xanh của Dimah, biển vàng của Lipton, biển đỏ của Cozy… Xuất hiện ngày càng nhiều trên các tuyến phố. Đây là những loại trà túi lọc, chỉ cần cho một túi vào cốc, đổ nước nóng khuấy đều lên là dùng được. Trà cũng chỉ là hương vị trà nhân tạo: đó là những hương dâu, hương chanh, hương đào,… Trong không ít gia đình Hà Nội hiện nay, vì tính tiện ích khi thời gian càng trở nên ít ỏi mà nhiều người đã mua những thức trà này về nhà để dùng cũng như mời khách, thậm chí ngay cả những dịp lễ tết, hay những dịp trọng đại những tưởng như đó là cách thưởng thức sang trọng. Nhưng kỳ thực điều này đã khiến cho hình ảnh chén trà đất nung một thời được các cụ nâng niu trân trọng mất dần vị thế của mình trong tâm thức không ít người Hà Nội hiện nay.

Một quán trà mang phong cách Trung Hoa tại Hà Nội

Một quán trà mang phong cách Trung Hoa tại Hà Nội

Phong cách trà Trung Hoa: Ở Hà Nội hiện nay xuất hiện ngày càng nhiều các quán trà với đèn lồng đỏ, cửa gỗ(hoặc cửa kính) với những cô gái mặc áo dài hoặc sườn xám đứng hai bên cửa mở cửa mời khách cùng đội ngũ nhân viên nữ cũng với trang phục như vậy phục vụ trà hết sức trẻ trung và chuyên nghiệp. Một số quán trà điển hình cho phong cách trà Trung Hoa như: Hy Lạc Trà Lầu (30 Nguyên Hồng), quán trà này nằm trên một con phố khá yên tĩnh. Quán có 5 tầng, mỗi tầng đều mang một phong cách riêng phù hợp với sở thích của từng ẩm khách. Tầng 1 là gian trưng bày các loại trà, trà cụ và sự phát triển của văn hóa trà Trung Hoa qua các thời kỳ. Tầng 2 sử dụng loại bàn thấp và khách ngồi thưởng trà trên những tấm nệm. Tầng 3 và tầng 4 được thiết kế là những phòng trà riêng như những phòng trà Thượng Hải. Đặc biệt tầng 5 (chính là tầng thượng) mở ra một không gian thoáng đãng, gần gũi với thiên nhiên rất thích hợp với cách “đối ẩm” ngắm trăng. Quán còn có các loại trà mang hương vị và phong cách trà Trung Hoa như: trà Ô Long, Quý Phi trà, trà Long Đỉnh, Quân Tử trà,…; Trà Hoa quán: với 4 địa điểm khác nhau ở 132 Bùi Thị Xuân, Số 28 ngõ 28 Nguyên Hồng, 10 Nguyễn Phong Sắc, 59 Khương Trung. Trà Hoa không đậm đặc phong cách trà Trung Hoa, tuy nhiên các loại trà tại đây là sự kết hợp giữa các loại hoa với trà để tạo ra những thức uống khá hấp dẫn đối với giới trẻ. Nếu đến đây vào những dịp cuối tuần sẽ thấy đối tượng chủ yếu của các quán trà này chính là những sinh viên, học sinh, cán bộ công chức…, phần lớn là những người trẻ tuổi.

Ngoài ra, trong thời gian mấy năm gần đây còn xuất hiện một loại thức uống mang tên trà rất được giới trẻ nhất là các bạn nữ yêu thích đó là loại trà sữa trân châu Đài Loan. Nó khác thậm chí vô cùng xa lạ với trà truyền thống. Được gọi là trà sữa tuy nhiên vị trà, hương trà quá ít không đủ sức dậy hương, vị ngọt của sữa cùng mùi vị của những loại hoa quả đi kèm như đào, xoài, dâu…đã lấn át mất. Trà lại dùng lạnh, kèm theo hạt trân châu (làm từ bột lọc) đựng trong các cốc nhựa to tướng có nắp bóng kính, khi uống lại dùng ống nhựa. Nó không thể được coi là “trà” mà chỉ nên coi là một loại thức uống giải khát. Thức uống này không được đông đảo mọi người hưởng ứng mà chỉ phù hợp với một bộ phận nhỏ học sinh, sinh viên và những người trẻ tuổi.

Như vậy, thưởng trà theo những phong cách ngoại nhập ở Hà Nội hiện nay đã đem lại nhiều hình thức mới lạ, cũng như đã đem đến văn hóa trà Hà Nội một diện mạo mới nhiều sắc thái hơn. Hiện đại và truyền thống, mới và cũ đan xen lẫn nhau đã đem trà đến gần với đời sống của nhân dân hơn. Phong cách thưởng trà truyền thống dường như kén khách hơn nhưng đang ngày càng được sự quan tâm chú ý hơn của giới trẻ. Đây là một dấu hiệu đáng mừng của nền văn hóa trá Việt nói chúng, văn hóa trà Hà Nội nói riêng, vì thế hệ trẻ là thế hệ tiếp bước phát triển và gìn giữ văn hóa dân tộc. Nhưng nhìn chung, thưởng trà theo bất kỳ phong cách nào thì điều quan trọng ở người thưởng trà là cái tâm với trà. Để thưởng thức được hương vị của trà thì người thưởng trà phải có những hiểu biết về trà thì mới mong cảm nhận được “chân” của trà, nếu không thì thưởng trà cũng chỉ là một cách thay thế cho uống nước lọc bằng uống một loại nước có màu mà thôi.

Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi định hướng nghiên cứu theo phong cách thưởng trà truyền thống ở Hà Nội để thấy được sự chuyển mình của văn hóa trà Hà Nội từ xưa đến nay. Địa điểm chúng tôi lựa chọn khảo sát và nghiên cứu sâu là Hiên Trà Trường Xuân, 13 Ngô Tất Tố. nằm thầm lặng trên con phố nhỏ gần Văn Miếu. Mang đậm một phong cách thưởng trà theo nghi lễ, phong cách truyền thống của người Việt. Tại đây, được thưởng thức các danh trà thơm ngon nổi tiếng trên mọi miền đất nước, do cha con nghệ nhân trà Trường Xuân sao tẩm. Nghệ nhân Trường Xuân tên khai sinh là Đỗ Xuân Trường, sinh ở làng Ngũ Xã (Ba Đình – Hà Nội), đời thứ 5 của hiệu Linh Dược trà, nối tiếp truyền thống từ trưởng trà đời thứ nhất sống vào đầu thế kỉ XIX, buôn bán và mở tiệm trà tại Hà Thành. Có thể nói, cụ Trường Xuân được biết đến như một nghê nhân nổi bật, lịch lãm về “trà Việt”. Mang trong mình dòng máu nghệ thuật (thân phụ là nghệ nhân điêu khắc, thân mẫu là nghệ nhân vẽ tranh thờ Hàng Trống), cụ Trường Xuân tỏ ra nhạy cảm đặc biệt trước vẻ đẹp – và “trà” đối tượng được chọn lựa. Hiện nay cụ đã trên 80 tuổi, mặc dù sức đã yếu và nghỉ ở nhà nhưng ai có mong muốn được tìm hiểu những kiến thức về trà Cụ vẫn có thể nói chuyện hàng giờ với niềm đam mê chân thành.

Hiên Trà Trường Xuân hiện nay được mệnh danh là quán trà truyền thống duy nhất trên đất Hà Thành. Bởi chủ nhân của quán đã cố gắng lưu giữ lại những giá trị quý giá nhất, những mảng màu chân nhất về bức tranh văn hóa trà Việt. Đến đây ngoài việc được thưởng trà, nếu may mắn chúng ta sẽ có thể được gặp và nói chuyện với chủ nhân Hiên Trà nghệ nhân Hoàng Anh Sướng, người kế nghiệp gia đình, cùng với mong ước giữ hương trà Việt.

Mang trong mình niềm đam mê nghiên cứu về văn hóa trà Việt, nghệ nhân Hoàng Anh Sướng con trai út của nghệ nhân Trường Xuân đã đặt chân đến hầu hết các vùng trồng chè nổi tiếng của cả nước để tìm hiểu về đặc tính của từng loại chè, và hướng dẫn cho người dân cách thức chăm sóc để đạt được những búp trà đặc biệt như mong muốn. Sự cẩn thận, cầu kỳ và tâm huyết này cho chúng ta một niềm hy vọng về một nền văn hóa trà Hà Nội hào hoa, phong nhã và tinh tế vẫn đang mang một sức sống mạnh mẽ trong lòng những người con đất Hà Thành.

Văn hóa thưởng trà của người Hà Nội hiện nay đã có những thay đổi nhiều so với văn hóa thưởng trà xưa từ khâu chuẩn bị, pha chế cũng như thưởng thức. Điều này cho thấy, tính thời đại đã quyết định không nhỏ đến những sinh hoạt văn hóa và thói quen trong đời sống của con người.

Trang: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Các bài viết khác

Đóng

Menu

Danh mục

Chuyên đề