Trang chủ

Văn hóa thưởng trà của người Hà Nội

Văn hóa thưởng trà của người Hà Nội

Chuẩn bị trà cụ

Ấm Tử Sa

Ấm pha trà: Những tiêu chuẩn về việc lựa chọn một bộ ấm chén pha trà hiện nay gần như chỉ là thú chơi sang của những người sành trà. Theo như khảo sát của chúng tôi tại phần lớn quán trà ở Hà Nội hiện nay, những chiếc ấm trà đẹp và có giá trị chỉ được đặt ở gian trưng bày để ẩm khách có thể chiêm ngưỡng [1].

Những chiếc ấm dùng để pha trà cho những ẩm khách thưởng thức hiện nay rất đa dạng về kiểu dáng và phong phú về chất liệu. Từ chất liệu bằng đất nung, sứ tráng men, thủy tinh,… tùy vào phong cách của từng vị chủ quán trà. Còn tại gia đình người Việt Nam nói chung và người Hà Nội nói riêng, hầu hết gia đình nào cũng có một bộ ấm chén pha trà mời khách không kể sự giàu sang hay nghèo hèn.

Tại Hiên Trà Trường Xuân vì đây được coi là tiêu chuẩn của một quán trà truyền thống nên chúng tôi thấy với từng loại trà riêng sẽ có những loại ấm với chất liệu khác nhau để làm nổi bật được hương vị của trà. Điều này thể hiện sự am tường và tinh tế của chủ nhân _ nghệ nhân Hoàng Anh Sướng đối với từng loại trà.

Với các loại trà mộc, những chiếc ấm đất nung với gam nàu nâu sẫm được chủ nhân sử dụng để pha chế trà tạo cho ẩm khách một cảm giác giản dị và bình an khi thưởng thức hương vị của loại trà này. Còn đối với dòng trà ướp hương thì sử dụng những chiếc ấm sứ được tráng men xanh lam hoặc màu trắng ngọc trông rất ấn tượng [2]. Về kích cỡ của ấm trà rất phù hợp cho cả việc độc ẩm, đối ẩm thậm chí quần ẩm bởi vì những chiếc ấm ở đây thường không to quá mà cũng không nhỏ quá, trông rất ấn tượng với những hình dáng khác nhau có khi thì hình vuông, hình tròn và sự cách điệu rất nghệ thuật.

Khác với người Hà Nội (Việt Nam), người Anh lại thường dùng ấm bằng bạc hoặc sứ để pha nước trà. Tuy nhiên các dụng cụ uống trà cũng rất tao nhã, chỉ khi có khách quý thì mới đem những trà cụ đẹp đẽ và quý giá ra pha trà mời khách.

Chén sứ dùng uống trà trang trí hoa sen.

Chén thưởng trà: Cũng giống với ấm pha trà, chén thưởng trà tại các quán trà ở Hà Nội thường được làm từ gốm. Không còn cầu kỳ như xưa nữa, họ không còn sử dụng đủ bộ chén tống, chén quân. Vì theo quan niệm hiện đại của nhiều người sành trà thì việc sử dụng chén tống chỉ có ưu điểm là khiến cho độ đậm nhạt của các chén trà ngang nhau tuy nhiên khi chuyên trà ra chén tống rồi từ chén tống ra các chén quân khiến cho nước trà bị nguội giảm mất hương vị trà. Chính vì vậy rất ít khi chén tống được sử dụng. Thay vào đó là việc sử dụng số lượng chén cho phù hợp với số lượng người cùng thưởng trà quanh một bàn trà. Chén thưởng trà hiện nay cũng có rất nhiều kiểu dáng và kích cỡ khác nhau trông khá thú vị. Những loại chén thưởng trà theo mùa cũng được giản lược.

Tại Hiên Trà Trường Xuân, các loại chén cũng được lựa chọn rất cầu kỳ. Đối với các chén trà mộc thì luôn luôn sử dụng chén đất nung, còn trà ướp hương thì sử dụng loại chén sứ có màu trắng ngọc và thật mỏng làm nổi bật hương vị cũng như màu sắc đẹp mắt của chén trà ướp hương. Riêng đối với loại trà bổ dưỡng, những chén trà kiểu của vua chúa ngày xưa hay sử dụng [3]. Đó là những chén trà có đĩa để và nắp đậy kèm theo một chiếc thìa nhỏ trông rất sang trọng và bắt mắt đối với mọi ẩm khách.

Các loại trà cụ khác: Những loại trà cụ như hỏa lò, khay trà,… là những thứ không trực tiếp ảnh hưởng đến hương vị chén trà nhưng ngày xưa các cụ sành trà cũng chuẩn bị hết sức chu đáo. Nhưng hiện nay, tại các quán trà những trà cụ đó được giản lược đi rất nhiều.

Tại Hiên Trà Trường Xuân, chúng tôi thấy vẫn giữ được một số nét truyền thống về trà cụ. Đó là việc trưng bày đầy đủ bộ trà cụ không thiếu một thứ nào và đầy đủ về kiểu loại, những trà cụ này chỉ được sử dụng khi có các đoàn khách quan trọng. Còn trong những buổi trà bình thường, một phích nước nóng là thứ luôn luôn có đối với mỗi bàn trà. Nếu là mùa đông những ấm trà sẽ được đặt trong những chiếc dầm [4] để ẩm khách có thể dội nước sôi lên trên nắp ấm và ngâm chén giữ cho ấm trà luôn luôn nóng.

Như vậy, sự cầu kỳ trong cách chuẩn bị trà cụ cho việc thưởng trà của người Hà Nội xưa và nay có sự thay đổi. Tuy nhiên đây là sự thay đổi cho phù hợp với nhu cầu tất yếu của cuộc sống, nhưng hoàn toàn không phải là sự đánh mất những giá trị văn hóa vật chất. Có chăng chỉ là sự giản lược một cách phù hợp mà thôi.

Chuẩn bị không gian, tâm thế thưởng trà.

Không gian thưởng trà: Không gian thưởng trà của người Hà Nội hiện nay có phần phong phú hơn không gian thưởng trà của các cụ xưa [5]. Vì ngoài việc thưởng trà tại gia, người Hà Nội còn có những quán trà hết sức sang trọng với sự lựa chọn nhiều thức trà khác nhau. Những quán trà được trang trí bởi những đèn lồng đỏ, những gam màu và những mảng thiết kế mang tính cổ điển tạo cảm giác ấm cúng cho mỗi ẩm khách khi bước chân vào không gian này. Tận dụng chất trầm tĩnh của trà mà chủ nhân của những quán trà đã thiết kế nên những không gian hết sức độc đáo mang đến những điều thú vị nhất và điểm nhấn để thấy được sự khác biệt của các quán trà với nhau, chứ không là sự lặp lại như thiết kế chung của các quán cà phê hiện đại.

Tới Hiên Trà Trường Xuân, chúng ta bắt gặp một không gian khá yên tĩnh trong con phố nhỏ. Theo lề lối xây cất nhà người Việt xưa, đó là nơi dành cho khách trú lỡ bộ qua đường, tạo ra một không gian cởi mở, một sự giao thoa thú vị về độ sáng tối, về âm dương giữa trên – dưới; bên trong – bên ngoài. Không gian Hiên trà được chia làm 4 khoảng dựa theo thuyết Kinh Dịch: trí giác, trí duy, trí hành, trí xảo. Trí giác thanh thoát, trong sáng như một bông hoa sen, là một khoảng không gian mang hơi hướng thâm trầm của đạo Phật. Trí duy là không gian dành cho sự suy ngẫm, đàm đạo bạn bè. Hai gian phòng nhỏ bố trí theo phong cách phòng trà Nhật Bản thanh tao, trang trọng. Trí hành gồm hai gian nhà mái lá cọ, khung cảnh lãng mạn phù hợp cho những đôi uyên ương. Trí xảo là khoảng không gian ngoài trời cao thoáng, phóng khoáng có thể bàn công chuyện, ký kết các hợp đồng với bạn hàng. Đến đây vào mùa sen nở, chúng ta sẽ thấy những cánh sen hồng trải dài như chào đón từ bậc thềm vào tận chân cây cầu nhỏ. Khách đến với “Hiên trà” dường như cũng nhẹ nhàng nâng niu, trân trọng nét đẹp dịu dàng, tinh tế ấy

Không gian thưởng trà không phải là yếu tố quyết định trực tiếp đối với hương vị chén trà nhưng lại là một trong những yếu tố tác động mạnh đến tâm lý của người thưởng thức trà. Vì vậy mà để những ẩm khách đạt được một buổi thưởng trà viên mãn các quán trà tại Hà Nội hiện nay thường rất quan tâm chú ý đến việc xây dựng và thiết kế một không gian thưởng trà thật sự ấn tượng.

Tâm thế thưởng trà: Ngày xưa trước khi bước vào buổi thưởng trà, người ta thường rũ bỏ mọi phiền muộn, mọi lo lắng của thường ngày để có một tâm thế thanh tịnh tham gia vào không gian thưởng trà. Nhưng ngày nay, thưởng trà bên cạnh ý nghĩa là để cảm nhận vị ngon của trà, chiêm nghiệm về cuộc đời thế sự thì việc thưởng trà còn là cái cớ để những mọi người có thể bàn công việc, gặp gỡ bạn bè hay những mục đích khác.

Thông qua kết quả của 150 phiếu điều tra tại Hiên Trà Trường Xuân về mục đích thưởng trà tại quán thì kết quả thu về như sau:

28 phiếu là người già (từ 55 tuổi trở lên), 47 phiếu là trung niên (từ 35 đến 55 tuổi), 75 phiếu là người trẻ (từ 18 đến 35 tuổi)

Như vậy, chúng ta thấy được rằng nhu cầu và mục đích thưởng trà của từng đối tượng có sự khác nhau khá rõ rệt. Điều này đã thể hiện được tâm thế thưởng trà của từng đối tượng trong xã hội.

Với nhóm đối tượng là người trẻ họ là những người ưa những hoạt động nhóm và tìm hiểu những điều thú vị trong cuộc sống. Chính vì vậy mà mục đích đến quán trà của họ với 57.3% trong tổng số 75 phiếu điều tra là đến quán trà để gặp gỡ bạn bè, 28% là thưởng trà. Đây là một tín hiệu đáng mừng, vì thế hệ trẻ họ là những người tiếp bước phát triển và gìn giữ nền văn hóa và văn hóa trà đang rất cần những người trẻ hiểu biết để xây dựng một nền văn hóa trà Việt nói chung và văn hóa trà Hà Nội nói riêng ngày càng rực rỡ hơn.

Ngoài ra, nhóm đối tượng trung niên đã tìm thấy một địa điểm khá lý thú để bàn bạc công việc, ký kết các hợp đồng kinh tế tại quán trà với 53.3% ý kiến cho rằng đến quán trà với mục đích công việc. Đến quán trà thì dường như ai cũng tự ý thức phải kiềm chế bản thân mình hơn và không gian yên tĩnh khiến cho những quyết định trở nên đúng đắn và sáng suốt hơn rất nhiều. Xu hướng này rất tốt vì đã thay thế dần cho những buổi tiệc bia rượu tốn kém, xa xỉ và ảnh hưởng đến sức khỏe con người trong thời đại mới.

Nhóm người già cũng tìm đến với không gian của quán trà để có thể thưởng thức nhâm nhi hương vị của những chén trà ngon (52%) bên những người bạn tâm giao (36%), cùng với sự chiêm nghiệm về cuộc đời, về con người.

Theo quan sát của chúng tôi những quán trà thường rất đông khách vào những dịp cuối tuần, bởi vì lúc này là thời gian mọi người được nghỉ ngơi sau một tuần làm việc vất vả, nhu cầu gặp gỡ giao lưu là rất cần thiết và không gian của những quán trà là điểm đến phù hợp nhất đối với họ

Trang: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Các bài viết khác

Đóng

Menu

Danh mục

Chuyên đề